Strona Główna


zapomniałeś hasło?

Artykuły
Historia prawa
Prawo za granicą
Słowniki
Polecamy porady
Podstawowe zasady umów

W prawie Zobowiązań występuje tzw. zasada swobody umów. Jest to podstawowa zasada umów zobowiązaniowych wyrażonych w Kodeksie Cywilnym, Zgodnie z nią "Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego tresc lub cel nie sprzeciwialy sie wlasciwosci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wspólzycia spolecznego (art. 353 )". Jezeli chodzi o tresc umowy to strony ksztaltujace dana umowe maja do swojego wyboru trzy mozliwosci wedlug ,których moga zawrzec takiego rodzaju stosunek zobowiazaniowy:
1) Pierwsza z nich to przyjęcie modyfikacji zaproponowanej przez umowę zawartą przeważnie w kodeksie (np. Kodeks Cywilny - umowa skladu).
2) Drugą możliwością jest zawarcie umowy nazwanej (np. wyżej wymieniona umowa składu) z jednoczesnym wprowadzeniem do niej pewnych odmienności. Mogą one polegać albo na uzupełnieniu treści już istniejącej umowy w kodeksie cywilnym poprzez różnego rodzaju postanowienia stron.
3) Trzecia polegająca na umieszczeniu w umowie uzgodnień, które bądź uregulują niektóre zagadnienia inaczej niż ustawa, bądź wyłączą jedynie zastosowanie pewnych przepisów, albo wreszcie będą wynikiem połączenia kilku umów nazwanych (tzw. umów mieszanych).

Swoboda stron w określaniu stosunku zobowiązaniowego (umowy), nie jest absolutna. Ograniczenie polega na tym, że treść lub cel umowy nie mogą być sprzeczne z naturą samego stosunku zobowiązaniowego, ustawa, która określa zawsze granice takiego stosunku, jak i zasadami współżycia społecznego również wyrażonymi w prawie. Pacta sunt servanda (umów należy dotrzymywać) - stanowi podstawową zasadę stosunku zobowiązaniowego. Dzięki tej zasadzie dłużnik ma wykonać zobowiązanie nie tylko zgodnie z treścią danej umowy, ale również zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym i zasadami współżycia społecznego. Jednakże zasada ta mimo jej wielkiego znaczenia dla obrotu gospodarczego, na gruncie prawa cywilnego nie ma wymiaru bezwzględnie obowiązujacego.
Istnieją bowiem przypadki, że nawet przy woli obydwu stron odchodzi się od wykonania danej umowy. Może tak się stać gdy na drodze do osiągnięcia korzystnych celów stoi interes panstwa, lub dobra obywateli, bądź też celem umowy jest działanie szkodliwe dla samych stron takiej umowy.

Klauzula rebus sic stantibus (przy zachowaniu istniejących okoliczności) - stanowi właśnie tego rodzaju wyjątek od zasady Pacta sunt servanda. W literaturze prawniczej sporny jest pogląd co do tych dwóch zasad. Jedne żródła podają, że zasada rebus sic stantibus nie stanowi całkowitego przełamania zasady swobody umów (Pacta sunt serwanda), wręcz przeciwnie podaje tylko wyjątki tej zasady i w żadnym razie nie jest nadrzędną zasadą w stosunku do Pacta sunt servanda. Drugie źródła z kolei podają że zasada rebus sic stasntibus, przedstawiana jest jako zaprzeczenie zasady pacta sunt servanda, a tym samym że jest zasadą nadrzędną, ze względu na jej wymiar przede wszystkim społeczny.

Dwa różne poglądy na to samo zagadnienie prawne doprowadzają także do różnych interpretacji tego zagadnienia w orzecznictwie sądu. Powoduje to, że niektóre umowy zawierane pomiędzy stronami mogą być rozwiązane w postępowaniu na drodze sądowej. Inne natomiast nawet gdy działają na szkodę osób wykonujących bezpośrednio dane zobowiązanie.

Komentowana zasada rebus sic stantibus, należy do tak zwanego prawa sędziowskiego i stanowi tzw. lex specjalis (ustawe szczególną). Zasada wyrażona zgodnie z art. 321 kpc stanowi, że sędzia nie jest związany zadaniem pozwu, nawet gdy wynika to z zasady swobody umów. Tym samym sędzia jest niezawisły w swoim orzecznictwie, nawet w stosunku do zasad regulowanych umową.


Materiały do artykułu zaczerpnięto z komentarza do Kodeksu Cywilnego pod redakcją Gerarda Bieńka.


Przemysław Gogojewicz
Prawnik
[ Wyślij Email ]

Opublikowano 12-19-2003



[ Strona Głowna | Kancelarie | Artukuły | Porady On-line | Praca ]
[ o Adwokat.com | Reklama | Kontakt ]

Copyright © 1997-2009 ADWOKAT.COM
Internetowe Księgarnie


Wydawnictwa


Wasze Opinie