Prawo Rzeczowe

zapomniałeś hasło?

Artykuły

Historia Prawa

Linki

Słowniki

Elektroniki i Inform.

Zadatek

Zadatek w szerokim znaczeniu tego słowa oznacza sumę pieniężną lub rzecz, którą jedna ze stron daje drugiej stronie przy zawieraniu umowy. Zwyczaj dawania zadatku ustalił się w obrocie przy zawieraniu umów, aby uwidocznić iż transakcja zawierana między stronami doszła do skutku. Znaczenie prawne zadatku jest różne i zależy od woli stron zawierających umowę.

Danie zadatku należy do czynności prawnych określanych mianem realnej. Zatem aby zrealizować funkcję zadatku nie wystarczy uzgodnić go jedynie między stronami umowy, potrzebne jest wręczenie przedmiotu zadatku. Przedmiotem zadatku może być określona kwota (zadatek pieniężny), albo też rzecz bądź rzeczy. Istnieją także przypadki w których zadatkiem często bywają rzeczy rozumiane jako towary, które później stają się przedmiotem umowy.

Prawo cywilne pozostawia z reguły pełną swobodę stronom w przedmiocie określenia zadatku. Przepisy kodeksu cywilnego wyrażają jedynie postanowienia interpretacyjne na wypadek, gdy wola stron w przedmiocie zadatku nie jest dostatecznie jasno określona.
W znaczeniu prawnym zadatek oznacza pewnego rodzaju surogat odszkodowania na wypadek, gdyby umowa zawarta między stronami nie została wykonana (art. 394 kc).

Rola zadatku polega głównie na wzmocnieniu stanowiska strony, która dąży do wykonania umowy. Mocą zwyczaju zadatek jest uważany za znak zawarcia umowy, co ma znaczenie zwłaszcza przy jej zawieraniu w trybie rokowań pomiędzy stronami. Natomiast zadatek wynikający z mocy ustawy ma funkcję swoiście dyscyplinującą. Zaostrza ona zwykły reżim odpowiedzialności za zobowiązanie względem strony przyjmującej zadatek. Może ona żądać od niej wykonania umowy z wszelkimi jego konsekwencjami i odpowiedzialnością na zasadach ogólnych. Kontrahentowi bowiem nie wolno kosztem zadatku zwolnić się od obowiązku wykonania danego zobowiązania. Strona odstępująca od umowy obwarowanej zadatkiem może takowy zadatek zatrzymać, a to dlatego, że kwotę tę wpierw otrzymała. Myślenie jednak takie często bywa zgubne, z punktu widzenia drugiej strony. Osoba dająca zadatek ma prawo żądać jego zwrotu i zapłaty takiej samej kwoty, czyli sumy dwukrotnie wyższej. Zatem wiele zależy od roszczeń wzajemnych pomiędzy stronami.

Roszczenie związane z zadatkiem ulega przedawnieniu ogólnemu zgodnie z art. 118 kc jak i również ( orz. SN z 4 grudnia 1973r OSNCP 1974 , poz. 194). W samej umowie również strony mogą zastrzec że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie prawo odstąpienia od umowy w ciągu oznaczonego czasu. Zatem to wszystko co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie nie zmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się w takiej sytuacji drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie (art.395 p1i2 kc).
Zatem uznawanie zadatku za integralną część umowy zasadniczej prowadzi do wniosku, że nieważność tej umowy powoduje również i nieważność zastrzeżenia zadatku. (SN orz. z 30 lipca 1957r OSPiKA 1958, poz. 226)
Zadatek nie odgrywa szczególnej roli w razie zgodnego rozwiązania umowy przez strony, jak również wtedy gdy niemożność wykonania umowy powstaje wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie odpowiada lub za które odpowiadają obydwie strony (art. 394 p2 kc).
W przypadku wykonania umowy zadatek dany w rzeczach, które są przedmiotem świadczenia jak również zadatek dany w pieniądzach, zostaje wliczony w poczet należności.
Zadatek dany w rzeczach innego rodzaju, który nie jest tym samym przedmiotem świadczenia musi zostać zwrócony w tej samej formie stronie która go dała (art.394 kc).

Materialy do artykułu zaczerpnięto z Prawa Zobowiązań Witolda Czachórskiego oraz komentarza do Kodeksu Cywilnego pod redakcją Gerarda Bienka.

Przemysław Gogojewicz
Prawnik
[ Wyślij Email ]

Internetowe Księgarnie

Wydawnictwa

Wasze Opinie