Strona Główna


zapomniałeś hasło?

Artykuły
Historia prawa
Prawo za granicą
Słowniki
Polecamy porady
Nienależne świadczenie - czyli bezpodstawne wzbogacenie.

Uzyskanie kosztem innej osoby korzyści majątkowej bez potrzebnej do tego podstawy prawnej, nazywane jest bezpodstawnym wzbogaceniem.
Zatem: Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartosci (art.405 kc).

Do powstania zobowiązania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia może dojść w skutek różnego rodzaju zdarzeń pomiędzy ludźmi zależnych jak i również przypadkowych.
Na przykład:
a) przez działanie wzbogaconego, np. gdy ktoś dokonuje zasiewów zbożem stanowiącym cudzą własność, albo gdy stawia na swoim gruncie budynek z cudzych materialów.
b) przez działanie tego, czyim kosztem wzbogaca się ktoś drugi, np. gdy dokonuje na rzecz innej osoby zapłaty, nie bedąc do tego zobowiązanym.
c) przez działanie osoby trzeciej, np. gdy osoba trzecia stawia na gruncie nie należącym do niej budynek z materiałów nie należących ani do właściciela gruntu, ani do niej samej,
d) wskutek zdarzeń nie mających w ogóle charakteru działań ludzkich, np. gdy przy zniesieniu tam na stawach rybnych przez powódź spowoduje zarybienie stawów sąsiednich, należących do innych właścicieli.
Każde z tych zdarzeń zawiera w sobie przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia się. W pierwszym przypadku następuje wzbogacenie, w drugim zubożenie w trzecim związek pomiędzy wzbogaceniem a zubożeniem, natomiast w przypadku czwartym następuje uzyskanie korzyści bez podstawy prawnej.
Ciężar dowodu w zakresie przesłanki z bezpodstawnego wzbogacenia spoczywa na osobie zubożonej. Zatem roszczenia z tego tytułu należy dochodzić na drodze sądowej.

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu z art. 405 kc i nast. stanowią podstawę do odzyskania doznanego uszczerbku majątkowego, gdy nic innego nie wynika ze stosunku łączącego strony (czyli nie ma pomiędzy nimi żadnego innego zobowiązania), ani nie wynika to z przepisów prawa rzeczowego. Chodzi tu w szczególności o przepisy regulujące stosunki posiadacza i właściciela z art. 224 kc i nast. Jeżeli więc na podstawie tego przepisu przyjąć, że powód nie był samoistnym posiadaczem, gdyż był użytkownikiem, to w tego rodzaju przypadku miałby zastosowanie art. 230 kc. Według tego artykulu przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio do stosunku między posiadaczem a właścicielem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Wierzytelność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu. Stosownie do art. 120 p 1 kc bieg przedawnienia rozpoczyna od dnia, w który roszczenie stało się wymagalne. Ponieważ termin spełnienia świadczenia z bezpodstawnego wzbogacenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, przeto zwrot bezpodstawnie uzyskanej korzyści powinien nastąpić niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania i od tej chwili biegnie termin przedawnienia.

W przypadku zaistniałej nierówności pomiędzy wielkością tego, co z majątku zubożonego ubyło wskutek bezpodstawnego wzbogacenia, a tym co bez podstawy prawnej powiększyło majątek wzbogaconego, niższa kwota będzie określała wartość bezpodstawnego wzbogacenia. Zatem odpowiedzialność wzbogaconego nie może wykraczać poza granice jego wzbogacenia.


Materiały do artykułu zaczerpnięto z Prawa Zobowiązań Witolda Czachórskiego oraz Orzecznictwa Sądów Polskich.


Przemysław Gogojewicz
Prawnik
[ Wyślij Email ]

Opublikowano 09-28-2003



[ Strona Głowna | Kancelarie | Artukuły | Porady On-line | Praca ]
[ o Adwokat.com | Reklama | Kontakt ]

Copyright © 1997-2009 ADWOKAT.COM
Internetowe Księgarnie


Wydawnictwa


Wasze Opinie